Moje drzewo genealogiczne

Niezwykłe jest to, że na nasze życie, na rozwój naszych zainteresowań, nawet na kierunek zawodowy jaki obierzemy, tak ogromny wpływ mają inni ludzie. W szkole nigdy nie polubiłam historii. Nikogo nie chcę obrazić, ale prawda jest taka, że nauczycieli miałam do niczego, nie umieli wzbudzić ciekawości żadną opowieścią, trzeba było wszystko samemu wyczytać sobie z podręcznika. Do kujonów nie należałam, ale nie dlatego, że nudziła mnie wiedza, wręcz przeciwnie, wielu rzeczy byłam ciekawa, po prostu uczenie się wyłącznie z podręcznika było męczarnią. Zresztą przecież historia to opowieść, której snucie historykowi powinno przychodzić z łatwością, sprawiać przyjemność i jemu i słuchaczowi. Niestety, ja trafiłam źle. Przez pół życia uważałam, że historia to nudy. Dopiero, gdy zainteresowałam się genealogią mojej rodziny, musiałam ze wstydem sama przed sobą przyznać, jak mierną posiadam znajomość historii własnego kraju. Okazało się, że poza tak wrytymi w pamięć faktami, jak data bitwy pod Grunwaldem oraz wiedzą, że owszem, byliśmy pod zaborami (trzy razy, ale kiedy tak dokładnie?), naprawdę niewiele pamiętam. Na szczęście pozyskanie dziś, w dobie Internetu, jakichkolwiek informacji nie jest problemem. Troszkę więc poczytałam, odświeżyłam sobie wiedzę i wciąż sprawia mi przyjemność jej odkrywanie. Podstawowa wiedza o historii kraju, z którego się wywodzimy bardzo pomaga, gdy chce się rozpocząć poszukiwania genealogiczne. Cofając się wstecz, na każdym kroku napotykamy bowiem fakty historyczne. Nasza rodzina to przecież historia, która została osadzona w innej, w historii kraju, albo krajów, gdy okaże się, że znajdziemy przodków na obczyźnie.

Gdy postanowiłam rozpocząć poszukiwania genealogiczne, brakowało mi również, poza historyczną, podstawowej wiedzy o tym, jak się w ogóle zabrać do takich poszukiwań. Prawdę mówiąc, to nie wiedziałam nic. Ani gdzie szukać dawnych metryk, ani, że, jak już je znajdę, to większość będzie po rosyjsku (ach te zabory), ani, że poza metrykami, są też inne źródła genealogiczne, z których można czerpać informacje, na przykład księgi meldunkowe, niegdyś bardzo skrupulatnie wypełniane. Słowem nie wiedziałam nic, poza tym, że ludzie to robią, tzn. szukają, znajdują i mają swoje drzewa genealogiczne.

Poszukiwania rozpoczęłam od dwóch portali: GENEALODZY i GENPOL i one okazały się skarbnicą wiedzy. Szybko dowiedziałam się, choć to przeczuwałam wcześniej, że najprościej zacząć od aktów metrykalnych, które są w domu, albo gdzieś u rodziców, czy dziadków, jeśli żyją. Rozpoczynając na przykład od jednego aktu ślubu, można, poruszając się do góry (od dzieci w kierunku rodziców, a potem ich rodziców) dotrzeć do kolejnych przodków, poznać ich imiona i nazwiska, dokładne, albo przybliżone daty urodzin i tak, krok po kroku rysować sobie drzewo własnej rodziny. Na początku postanowiłam dążyć do tego, żeby znaleźć podstawowe dane. Imię, nazwisko, datę i miejsce urodzenia oraz śmierci. Narysowałam proste drzewo w Excelu (wzór pokazuję na końcu tekstu) i wpisywałam te podstawowe dane w poszczególne miejsca, dedykowane kolejnym przodkom. Tych informacji już na początku okazało się być całkiem sporo. Ponieważ moi dziadkowie już nie żyli, wypytywałam mamę o wszystko, co pamięta i wpisywałam dane kolejnych osób do mojego drzewa. Inne informacje na temat historii rodziny, pochodzące ze wspomnień, zapisywałam w zeszycie, żeby mi nie umknęły. W tym procesie nigdy nie wiadomo, do czego dana informacja może się kiedyś przydać, warto więc wszystko zapisywać. Różne dokumenty, takie jak akty, skany metryk, wydruki, chowałam od razu do segregatora. Taka baza danych o rodzinie wciąż żyje. Nie tak dawno ze łzami w oczach dopisywałam datę i miejsce śmierci mojej mamy. Trzy miesiące temu, ale już z radością, dane mojego nowo narodzonego wnuka. To niesamowite doświadczenia.

Teraz żałuję, że tak późno zaczęłam poszukiwania. Gdyby żyli moi dziadkowie, byliby kopalnią wiedzy. Jeśli więc myślicie o tym, by poznać swoich przodków, a żyją wasi dziadkowie, może nawet pradziadkowie, to nie zwlekajcie. Wypytujcie, nakłaniajcie do wspomnień i wszystko notujcie. Upływający czas jest naszym najgorszym wrogiem. Wraz z ludźmi odejdą bowiem ich wspomnienia i nigdy nie wykorzystamy ich w poszukiwaniach. A są to rzeczy bezcenne, nie do odtworzenia.       

Poszukiwania samych aktów metrykalnych najprościej rozpocząć od serwisu GENETEKA.

Może nie wszyscy wiedzą, ale od kilku lat dość prężnie rozwija się projekt Polskiego Towarzystwa Genealogicznego, polegający na indeksacji aktów stanu cywilnego. Akty są skanowane przez wolontariuszy i umieszczane w bazie, którą można przeszukiwać na różne sposoby. Znając choćby nazwisko naszego przodka, możemy odnaleźć interesujące nas dane i dokumenty. Oczywiście większa liczba danych, jak imiona, daty urodzenia, śmierci, nazwy miejscowości, powodują zawężenie wyszukiwania i zwiększają prawdopodobieństwo szybkiego znalezienia interesujących nas informacji. W niektórych przypadkach baza nie zawiera zeskanowanych dokumentów, ale podaje sygnatury i miejsce, gdzie można je odszukać i obejrzeć. To najczęściej wiąże się z podróżą, na co nie każdy może sobie pozwolić, warto więc najpierw odnaleźć w bazie internetowej jak najwięcej informacji, a dopiero potem rozważyć podróż do archiwów. 

Problem może się pojawić, gdy dotrzemy do dokumentów w obcych językach, z czym każdy poszukiwacz swoich korzeni dość prędko musi się zmierzyć. Akty urzędowe naszych dziadków, czy pradziadków były pisane w języku zaborcy, ja musiałam nauczyć się czytać akty po rosyjsku. Tylko z początku było to trudne, potem okazało się, że podstawowe informacje, jak nazwiska, czy daty można łatwo z tych dokumentów wyłuskać, akty są spisane w określony sposób, informacje podane w pewnym schemacie. W miarę przyglądania się aktom nabierałam wprawy. Kiedyś uczyłam się w szkole rosyjskiego i to na pewno mi pomogło, z niemieckim nie miałabym tak łatwo.

Dziś moje drzewo genealogiczne w linii prostej sięga sześć pokoleń wstecz, do XVIII w. Mocno rozrosły się też linie boczne, mimo, że nie poświęcałam im wiele uwagi. Jednak informacje, które znajdowałam po drodze aż prosiły się o zapisanie. Brakuje mi jeszcze wielu danych, czasami mam tylko imiona i nazwiska, a dat wciąż poszukuję, zaglądając do internetu, gdzie rozwija się baza aktów metrykalnych i wciąż przybywają nowe dane i nowe dokumenty. Excel przestał mi wystarczać i myślę o zakupieniu jakiegoś programu do genealogii, ale jeszcze nie zrobiłam rozeznania. To przede mną. Chciałabym też stworzyć drzewo genealogiczne rodziny mojego męża i oba te drzewa połączyć. Marzy mi się taka własnie baza przodków, którą zostawię w spadku moim dzieciom, aby w przyszłości same ją uzupełniały. Albo tylko po to, by wiedziały skąd pochodzą. Ta wiedza, która pozwala poczuć, że mamy korzenie, jest niezwykle uskrzydlająca.